Srpske freske u Firenci, a muzeji u Srbiji zatvoreni

PinterestFacebookTwitterShare

Godina koja je na izmaku ući će u anale srpske likovne umetnosti pre svega po podatku da su u bazilici Santa Kroče u Firenci, kopije srpskih fresaka postale deo stalne postavke jer su prepoznate kao važna karika u lancu koji vodi od antike preko Carigrada do Đota i drugih velikana italijanske renesanse.

Ova mala antologija srpskog srednjevekovnog stvaralaštava smeštena je u prostoru gde se nalaze grobovi Mikelanđela i Galileja, a obuhvata 20 fresaka među kojima su Mileševski Beli anđeo, Bogorodica iz Blagovesti, fragmenti pastira i kupanje Hrista, Smrt kraljice Ane Dandolo iz Sopoćana, vladarske portrete Simonide i Milutina iz Gračanice… Srbija nije dobila kandidaturu za ulazak u EU, ali se naša baština jedina među svim evropskim obrela u firentinskoj katedrali koju svake godine poseti oko dva miliona ljudi.

Naša zemlja je imala zapaženi nastup i na ovogodišnjem 54. Bijenalu u Veneciji pošto je postavka ”Svetlost i tama simbola” Raše Todosijevića u Paviljonu Srbije dobila “Unikredit Venecijansku nagradu” koja iznosi 150.000 evra. U obrazloženju žirija se navodi da Todosijevićeva izložba ”prikazuje duboko viđenje istorije i izazova nametnutih ideologijama u centralnoj i istočnoj Evropi”.

Dva najvažnija srpska muzeja, kada je reč o likovnoj umetnosti, Narodni i Muzej savremene umetnosti u Beogradu su ostali zatvoreni sa malim izgledima da se nešto bitno izmeni u 2012. godini, ali zato je Muzej u Prijepolju u najužem krugu za “Evropski muzej godine” a odluka o “muzejskom Oskaru” biće poznata 19. maja 2012. u Portugaliji Prijepoljski muzej je najmlađa i najmanja muzejska ustanova u Srbiji koju skoro od samog početka (18 godina) vodi Slavoljub Bato Pušica, ali je prvi u istoriji naše muzeologije, ušao u najuži izbor za ovu evropsku nagradu.

Galerija RTS-a i Galerija SANU pokušale su da ispune prazninu nastalu zatvorenim muzejima, reprezentativnim izložbama bilo da se radi o retrospektivama značajnih velikana nacionlane istorije umetnosti ili izborom iz kolekcija Matice srpske i Spomen zbirke Pavla Beljanskog.

Galerija Srpske akademije nauka i umetnosti ugostila je 2011. Maticu srpsku koja je u okviru obeležavanja 185 godina postojanja priredila izložbu “Portreti časnika i dobrotvora Matice srpske” i time započela Dane Matice srpske u Beogradu. Postavku je činio reprezentativni izbor ličnosti koje su obeležile rad Matice srpske kao najstarije kulturne i obrazovne institucije kod Srba. Istorijski muzej Srbije priredio je u Galeriji SANU izložbu “Ikona, srpska duhovna i istorijska slika”, na kojoj je preko više od stotinu eksponata, podeljenih u dve celine, ponuđeno tumačenje fenomena ikone od početaka koji sežu u kasnoantički period, a zatim kroz razvojne faze, osporavanja i prihvatanja do kanonizacije u okviru Vizantijskog carstva. Nastavljajući praksu da organizuje reprezentrativne retrospektive akademika, Galerija SANU je organizovala izložbu slika Milana Konjovića (1898-1993) “Stvaralaštvo jednog veka” koju je pripremila galerija iz Sombora koja nosi njegovo ime i na kojoj je predstavljeno 86 dela koja reprezentuju sedam umetničkih faza u Konjovićevom stvaralaštvu od 1913. do njegove smrti. Galerija RTS-a koja je uspostavila odličnu saradnju sa Narodnim muzejem afirmisala se tokom nekoliko poslednjih godina kao relevantna adresa za značajne retrospektive umetnika koji su bili skrajnuti više iz ideoloških nego estetskih razloga. U takve se ubraja Branko Popović (1882 -1944) slikar i arhitekta, streljan 1944. kao “narodni izdajnik”. Za izložbu u ovoj galeriji prikupljene su 24 njegove slike od kojih je osam iz kolekcije Narodnog muzeja, a ostale su pozajmljene od njegovih naslednika. Drugi umetnik koga je Galerija RTS-a “otkrila”, a neopravdano je pao u zaborav, je Živko Stojsavljević (1900-1977) koji je tokom šest decenija doživeo poneki zvezdani čas, da ga je kritika hvalila, a mnogo češće je bio skrajnut, kritikovan, neshvaćen, jer nikada nije podilazio ukusu publike ili “novotarijama”. Pod krovom zgrade u Takovskoj 10 održane su i skulptorske retrosektive vredne da budu zapamćene, dvojice akademika Rista Stijovića (1894-1974) i živog Svetomira Arsića Basare (83) koji pripadaju samom vrhu srpske plastike 20. veka.

Muzej grada Beograda u saradnji sa Centrom za arhitekturu iz Beča i Arhitektonskim fakultetom iz Beograda izložbom i međunarodnim naučnim skupom “vratio” je u rodni grad nedavno preminulog graditelja i mislioca Bogdana Bogdanovića (1922-2010), jednu od najoriginalnijih pojava u domenu memorijalne arhitekture i teorijskog diskursa na tlu bivše Jugoslavije.

Tradicinalno, najvažnija likovna manifestacija u Beogradu 52. oktobarski salon naslovljen “Vreme je da se upoznamo” koji je pre nekoliko godina dobio međuanrodni karakter, bio je najveća “žrtva” ekonomske krize, jer nije bilo sredstava da se izfinansira neka ambicioznija postavka. Tako se Salon “pretvorio u diskusionu tribinu za rasprave o poslušnosti u odnosu prema autoritetu, o konformizmu, društvenoj odgovornosti, kao i o neposlušnosti i nekonformizmu”.

Nakon Matice srpske,još jedna značajna novosadska kulturna institucija, Spomen zbirka Pavla Beljanskog, odabrala je da u Beogradu obeleži svoj jubilej (50 godina od useljenja u namenski građenu zgradu) izložbom dela iz kolekcije u Domu Vojske Srbije. Ovom izložbom 68 remek dela 32 umetnika sa područja eks Jugoslavije koja je sakupio Beljanski, obeležen je kraj godine na likovnoj sceni Beograda.